PERS MEZAR ANITI - Taş Kule / Phokaia
Taş Kule veya Pers Mezar Anıtı, İzmir’in Foça ilçesinde MÖ 4. yüzyıla ait Pers etkisinde kalmış bir türbe - mezardır.
Antik Phokaia'dan günümüze çok az eser kalmıştır. Yapı 4,5 metre yüksekliğinde olup, tepesinde lahit bulunan iki katlı bir yapıdan oluşmaktadır. Mezar odası alt katta bulunmaktadır.
Türbe, Ahameniş Pers döneminde inşa edilmiş olup MÖ 546 ile 480 yılları arasına tarihlenmektedir. Bu yapı bir mezar anıtı olup, büyük bir kaya kütlesinin oyulmasıyla oluşturulmuştur. Eski Foça'nın 7 km doğusunda yer almaktadır ve yerleşime giden modern ve muhtemelen eski yol, türbenin 100 metre yakınından geçmektedir.
Pers Mezar Anıtı, Herodot'un anlatımlarına göre, Pers general Harpagos'un Antik Foça'yı ele geçirdiği dönemde yapılmış olup, bazı tarihçiler tarafından Pers Kralı Kyros'un, Susa Kralı Abradatas ve eşi Panthea anısına bu anıtı yaptırdığı da ileri sürülmektedir.
Alt bölüm anıtın ana gövdesidir. Üst bölüm ise kübik bir biçime sahiptir. Yapının çatısına ait olan üst kütle ile alttaki ana gövde arasında 35-42 cm yüksekliğinde dört basamak bulunur. Bu basamaklar ön yüzde yoktur. Kübik üst kütlenin üzerindeki daha küçük boyutlu basamakların yalnız biri korunmuştur.
Yukarı doğru küçülerek yükselen anıt, piramitleri anımsatır. Alt bölümün ön yüzünde sahte kapı bulunur. Sahte kapı bir cenaze motifidir. Anadolu da Roma döneminde oldukça yaygındır. Mezarın sembolik bir girişidir. Genellikle yaşamdan ölüme bir geçiş olarak yorumlanır.
Mezarın gerçek kapısı batıdadır. Bu kapı giriş odası ve mezar odasına açılır. Mezar odasının sonunda döşemeye oyulmuş mezar yer alır. Bu odaların duvarlarında herhangi bir süsleme bulunmaz.
Sahte kapı önünde tam ortada, podium içerisinde büyük boyutta ve anıtın tepesindeki ilk basamağın ortasında daha küçük boyutta birer çukur vardır. Bu çukurlar büyük olasılıkla Zerdüşt inanışındaki ateş yakma çukurlarıdır. Her iki çukur mezarın merkezi uzun aksı üzerinde yer alır. Anıtın arkasında podiuma bitişik düzenlenen tören alanı üzerinde tahrip edilmiş bir sunağa ait izler vardır.
Ayrıca sunağın yanında yapılan kazılarda, bu sunağa ait olması gereken MÖ 6. yüzyıl stilini gösteren bir volüt parçası ele geçti. Anıtın sunak alanına bakan cephesinde, ana gövdenin üstünde ve kenarında bir stelin oturduğu yere ait izler de görülür. Olasılıkla bu stelin üzerinde mezarda yatan kişilerin isimleri yazılıydı.
2000 yılında başlatılan restorasyon çalışmaları 2001 yılında tamamlanarak ziyarete açılmış olup, günümüzde önemli bir ziyaret noktasıdır.
Anıta ait detaylı bilgilerin kaynağı:
Tarihçe, bilimsel arkeolojik kazı ve sonuçları: Prof. Dr Ömer Özyiğit
Anıt onarımları, uzman arkeolog: SUZAN Özyiğit
Anıt ve çevre düzenleme projeleri ve anlatıları: Ercüment Kuyumcu'ya aittir.
.jpg)
Antik Phokaia'dan günümüze çok az eser kalmıştır. Yapı 4,5 metre yüksekliğinde olup, tepesinde lahit bulunan iki katlı bir yapıdan oluşmaktadır. Mezar odası alt katta bulunmaktadır.
Türbe, Ahameniş Pers döneminde inşa edilmiş olup MÖ 546 ile 480 yılları arasına tarihlenmektedir. Bu yapı bir mezar anıtı olup, büyük bir kaya kütlesinin oyulmasıyla oluşturulmuştur. Eski Foça'nın 7 km doğusunda yer almaktadır ve yerleşime giden modern ve muhtemelen eski yol, türbenin 100 metre yakınından geçmektedir.
Pers Mezar Anıtı, Herodot'un anlatımlarına göre, Pers general Harpagos'un Antik Foça'yı ele geçirdiği dönemde yapılmış olup, bazı tarihçiler tarafından Pers Kralı Kyros'un, Susa Kralı Abradatas ve eşi Panthea anısına bu anıtı yaptırdığı da ileri sürülmektedir.
Alt bölüm anıtın ana gövdesidir. Üst bölüm ise kübik bir biçime sahiptir. Yapının çatısına ait olan üst kütle ile alttaki ana gövde arasında 35-42 cm yüksekliğinde dört basamak bulunur. Bu basamaklar ön yüzde yoktur. Kübik üst kütlenin üzerindeki daha küçük boyutlu basamakların yalnız biri korunmuştur.
Yukarı doğru küçülerek yükselen anıt, piramitleri anımsatır. Alt bölümün ön yüzünde sahte kapı bulunur. Sahte kapı bir cenaze motifidir. Anadolu da Roma döneminde oldukça yaygındır. Mezarın sembolik bir girişidir. Genellikle yaşamdan ölüme bir geçiş olarak yorumlanır.
Mezarın gerçek kapısı batıdadır. Bu kapı giriş odası ve mezar odasına açılır. Mezar odasının sonunda döşemeye oyulmuş mezar yer alır. Bu odaların duvarlarında herhangi bir süsleme bulunmaz.
Sahte kapı önünde tam ortada, podium içerisinde büyük boyutta ve anıtın tepesindeki ilk basamağın ortasında daha küçük boyutta birer çukur vardır. Bu çukurlar büyük olasılıkla Zerdüşt inanışındaki ateş yakma çukurlarıdır. Her iki çukur mezarın merkezi uzun aksı üzerinde yer alır. Anıtın arkasında podiuma bitişik düzenlenen tören alanı üzerinde tahrip edilmiş bir sunağa ait izler vardır.
Ayrıca sunağın yanında yapılan kazılarda, bu sunağa ait olması gereken MÖ 6. yüzyıl stilini gösteren bir volüt parçası ele geçti. Anıtın sunak alanına bakan cephesinde, ana gövdenin üstünde ve kenarında bir stelin oturduğu yere ait izler de görülür. Olasılıkla bu stelin üzerinde mezarda yatan kişilerin isimleri yazılıydı.
2000 yılında başlatılan restorasyon çalışmaları 2001 yılında tamamlanarak ziyarete açılmış olup, günümüzde önemli bir ziyaret noktasıdır.
Anıta ait detaylı bilgilerin kaynağı:
Tarihçe, bilimsel arkeolojik kazı ve sonuçları: Prof. Dr Ömer Özyiğit
Anıt onarımları, uzman arkeolog: SUZAN Özyiğit
Anıt ve çevre düzenleme projeleri ve anlatıları: Ercüment Kuyumcu'ya aittir.
Aşçı Fok
Nurdan ÇAKIR TEZGİN
